Uit de discussie naar aanleiding van mijn vorige post blijkt in ieder geval dat zzp’ers het absoluut niet met elkaar eens zijn over wat ondernemende zzp’ers zijn. Een rondje langs verschillende websites maakt één ding duidelijk: een officiële definitie van het begrip ‘zzp’er’ bestaat niet.
De Kamer van Koophandel heeft een aparte subsite voor zzp’ers. Daarop is onder “Zzp’ers in 5 vragen en antwoorden” de volgende interessante vraag te vinden:
1. Wanneer ben ik nou een zzp’er?
Zzp (zelfstandig zonder personeel) is geen officieel begrip. In de wet staat bijvoorbeeld niet wat een zzp’er precies is. In de praktijk slaat de term zzp’er vooral op ondernemers die diensten verlenen aan verschillende opdrachtgevers. Bijvoorbeeld een metselaar die voor allerlei aannemers klussen uitvoert. Of een IT’er, die zich laat inhuren. Er is geen verschil tussen zzp’ers en freelancers. De begrippen betekenen hetzelfde.
Wikipedia is iets uitgebreider:
Een ZZP’er is meestal één persoon die diensten of producten verkoopt en daarvoor de klanten een factuur stuurt. In het spraakgebruik wordt een ZZP’er niet zelden aangeduid met ‘eenmanszaak’. Hoewel een ZZP’er een eenmanszaak kan hebben, valt zeker niet elke eenmanszaak onder de categorie ZZP. Een eenmanszaak kan namelijk wel degelijk personeel in dienst hebben.
De ZZP’er is zelfstandig in die zin dat hij/zij geen arbeidsovereenkomst heeft, maar wel diensten en/of goederen levert aan klanten of opdrachtgevers. Er is geen sprake van een gezagsverhouding, waardoor hij/zij geen werknemer is en niet onder de wettelijke bepalingen voor werknemer valt.
Dat is dus een zzp’er. Maar wat maakt een zzp’er nu een ondernemer? Daarvoor bestaan wel degelijk formele criteria.
De Belastingdienst heeft ook een speciale site met informatie voor zzp’ers. Hierop kan de zzp’er onder het kopje “Ondernemen volgens de Belastingdienst” nagaan of hij of zij voldoet aan de criteria van de Belastingdienst op het gebied van omzetbelasting en inkomstenbelasting. Dat zijn er nogal wat. Een ondernemer voor de inkomstenbelasting:
- maakt meer dan een marginale winst;
- is zelfstandig (anderen bepalen niet hoe het werk gedaan moet worden);
- beschikt over voldoende kapitaal om een onderneming te starten en enige tijd draaiende te houden;
- besteedt voldoende tijd aan zijn/haar werkzaamheden om deze rendabel te maken;
- streeft ernaar meerdere opdrachtgevers te hebben, onder andere om betalings- en continuïteitsrisico’s te verminderen;
- maakt zich voldoende kenbaar, bijvoorbeeld door reclame, een internetsite, een uithangbord of eigen briefpapier;
- loopt ondernemersrisico;
- is aansprakelijk voor de schulden van zijn/haar onderneming.
Voor de omzetbelasting (btw) gelden weer heel andere criteria. De pagina met criteria voor de omzetbelasting begint als volgt: “Als u voor de inkomstenbelasting geen ondernemer bent, kunt u toch ondernemer zijn voor de btw. Voor de btw bent u ondernemer als u zelfstandig een bedrijf of een beroep uitoefent.” Een ondernemer voor de btw:
- oefent zelfstandig een bedrijf of beroep uit, waarbij het niet van belang is of er winst wordt gemaakt en of de ondernemer een KvK-inschrijving heeft;
-OF- - werkt in dienstbetrekking en heeft daarnaast andere werkzaamheden;
-OF- - exploiteert een vermogensbestanddeel of een recht;
-EN- - voert de werkzaamheden niet incidenteel of alleen in besloten kring uit.
Daarnaast is er ook nog de definitie volgens Van Dale (Elfde druk):
ondernemer – 2. (in econ. zin) persoon die in een tak van handel of bedrijf zelfstandig, voor eigen rekening en risico, werkt, op grond van het bezit van produktiemiddelen en met vreemde arbeidskracht
Het gratis online woordenboek van Van Dale is wat beknopter:
on·der·ne·mer de; m,v -s iem die een bedrijf voor eigen rekening uitoefent
Tot zover de formele definities en criteria. Ik zou het fijn vinden als zzp’ers onderling elkaar niet de maat zouden nemen op basis van subjectieve criteria, maar gewoon deze formele criteria in hun achterhoofd zouden houden. En daarbij hoeven we wat mij betreft niet zo streng te zijn als de Belastingdienst.
Tot slot voor degenen die denken dat zzp’ers minder succesvolle ondernemers zijn als ze niet 24/7 met hun bedrijf bezig zijn en/of als ze hun bedrijf combineren met andere activiteiten zoals de zorg voor anderen: via de Wikipedia-pagina over zzp’ers kwam ik bij een interessant artikeltje op nu.nl terecht, van ongeveer twee jaar geleden. Hierin wordt een wetenschappelijk onderzoek besproken naar “de succesfactoren voor het sterk groeiende leger van hoogopgeleide zzp’ers, zelfstandige professionals met een eigen onderneming zonder personeel.” De conclusie:
De promovendus stelt vast dat motivatie maar 5,2 procent van het succes bepaalt. Persoonlijkheid scoort nog minder met 1,1 procent.
Ook een doordachte bedrijfstrategie helpt minder goed dan gedacht, met maar 2,8 procent.
Succesfactoren zijn wel de vaardigheid van de starter (25,6 procent) en het netwerk (20,7 procent).
Maar de zzp’er is toch vooral afhankelijk van de werking van de markt. Die factor bepaalt voor bijna de helft het succes van het eigen bedrijfje, aldus de onderzoeker.
Vaardigheid en netwerk zijn dus maar liefst vijf keer zo belangrijk voor succes als motivatie, persoonlijkheid en bedrijfsstrategie bij elkaar. En als de markt niet meezit, wordt succesvol ondernemen voor iedereen erg moeilijk.
