Julian Treasure: 4 manieren waarop geluid ons beïnvloedt

Mijn eerste Ted Talk-vertaling. Ik zou het filmpje graag willen embedden, maar dat lukt voorlopig niet…

Advertisements

Ik heb de leukste baan!

vkbanen.nl, de banensite van de Volkskrant, heeft een rubriek met de naam Leukste Baan. Na o.a. een regelfee voor kinderen, een radiocoach voor deejays en presentatoren, een attractieontwerper voor de Efteling en Disney en een fashion editor bij een modetijdschrift is het vandaag de beurt aan nog zo’n leuk en spannend beroep: vertaler!

Aan het woord komt Milou Baan, een freelance tolk en vertaler die in Frankrijk woont. En een collega-WAHM, zo blijkt uit het artikel:

Ik werk parttime; naast mijn werk run ik het huishouden. Als ik even vrij ben, ga ik achter de computer zitten. Zodra de kinderen thuiskomen, richt ik me op hen. Vaak begin ik rond negen uur ‘s ochtends en soms eindig ik om twaalf uur ‘s avonds, afhankelijk van de deadline van een klus.

Hoe dan ook, tot de volgende aflevering uit de serie kan ik me er een poosje over verheugen dat ik de Leukste Baan heb!

Blood

Via via kwam ik terecht op de website van een Tunesisch restaurant in Tokyo, uitgebaat door een chefkok uit de plaats waar vrijwel mijn hele schoonfamilie woont. Best vreemd, een site vol Japanse karakters maar met foto’s van Tunesische gerechten en met Arabische achtergrondmuziek. Gelukkig heeft de site ook Engelse tekst, al staan daar hier en daar wel wat foutjes in. Wat me aanvankelijk wat hoofdbrekens kostte, was deze mededeling:

When you order onky from Ala carte menu, we charge 200yen per person for bled and harrisa.

Natuurlijk, ‘onky’ moet ‘only’ zijn, ‘Ala’ is eigenlijk ‘A la’ en ‘harrisa’ schrijf je als ‘harissa’. Maar wat is ‘bled’? Ik ken dat wel als Tunesisch woord, maar dan heeft het niets met eten en drinken te maken. Het enige wat ik kan bedenken, is dat dit niet is geschreven door de Tunesische eigenaar, maar door een Japanner/Japanse die moeite heeft met het verschil tussen de R en de L en dat er bij de gerechten bread en harissa wordt geserveerd…

Verschuivingen

Al sinds ik ruim negen jaar geleden voor mezelf begon, hou ik mijn opdrachten bij in een redelijk uitgebreide spreadsheet. Ik noteer daarin alle mogelijke informatie die nodig is voor de verschillende belastingaangiftes en voor mijn eigen financiële administratie. Maar er is ook informatie die ik er niet in bijhoud en die ik toch wel graag zou willen weten.

Mede daarom heb ik op deze site een pagina gemaakt waarop ik die extra informatie wél registreer. En omdat ik dat deze week al een half jaar doe, kan ik daar nu zo langzamerhand wat conclusies uit gaan trekken. Maar eerst de nuchtere feiten over wat ik de afgelopen zes maanden heb gedaan:

Engels – 75%
Duits – 19%
Deens – 6%
Frans – 0,2%

Dit komt redelijk overeen met mijn eigen indruk, al had ik gedacht dat ik meer Frans en Deens en minder Duits deed. Het beeld kan wat vertekend zijn doordat ik net in deze periode twee grote Duitse opdrachten heb gedaan en er minder werk dan gewoonlijk van mijn Franse telecomklant was.

De vakgebieden leveren een grotere verrassing op:

medisch – 38%
ict – 32%
mode & lifestyle – 9%
elektronica – 8%
telecom – 5%
divers – 5%
muziek – 4%

Als ik met anderen over mijn werk praat, noem ik nog steeds ict en telecom als mijn belangrijkste vakgebieden. Maar uit dit lijstje blijkt dat de medische opdrachten de overhand beginnen te krijgen, ondanks die twee grote Duitse opdrachten die allebei onder het kopje ict vielen. Dat beeld wordt nog sterker als ik alleen naar de grootste brontaal, Engels, kijk. Dan is het aandeel van de medische opdrachten zelfs 50%, terwijl ict goed is voor nog maar 18%. Als ik kijk naar alles wat ik het afgelopen half jaar heb gedaan, maken Engelse ict-opdrachten zelfs nog maar 13% van het totaal uit. En dat terwijl ik toch ooit ben begonnen als ict-vertaler Engels-Nederlands…

Vancouver-fouten

Wel knap van RTL: vier taalfouten in een stukje van 75 woorden…

Een kwestie van te snel en te rigoureus redigeren, denk ik, want op rtlboulevard.nl staat het (bijna) allemaal wel goed. Meer woorden, drie fouten minder, eentje staat er nog – en helaas ook nog een extra foutje in de titel:

Vancouvergekte barst los bij RTL Boulevard

RTL Boulevard is ook besmet met Vancouver-koorts. Marianne Timmer schuift aan voor het laatste Olympische nieuws en we bellen met Jan Peter Balkenende die al in Canada is.

// // Volgende week besteedt RTL Boulevard flink wat aandacht aan de Olympische Spelen. Marianne Timmer schuift iedere dag aan om haar deskundige commentaar op de Spelen te geven en we hebben iedere dag updates van onze verslaggevers ter plekke.

Vrijdagavond belt Jan Peter Balkenende in om te vertellen hoe de sfeer in Vancouver is. Humberto Tan is in het Holland Heineken Huis om te checken of het bier al op temperatuur is.

Stem mee TV staat deze vrijdag ook in het teken van de Olympische Spelen. Stem op de poll en motiveer je keuze in een mailtje aan stemmeetv@rtlboulevard.nl en maak kans op een mooie prijs.

De verhaal

Mijn rubriek ‘Geknipt voor u’ begint aardig vol te lopen. Terwijl ik het vorige berichtje aan het typen was, kwam op televisie een reclamespotje voorbij van de datingsite Lexa. Het spotje schijnt al langer te zien te zijn, maar omdat ik niet erg veel tv kijk, zag/hoorde ik het voor het eerst. Wat er werd gezegd, viel me nauwelijks op, maar de slotzin des te meer:

Elke week 234 nieuwe verhalen. Wanneer begint die van jou?

“De verhaal”? En dat in een reclamespotje op tv? Mocht ik ooit een reclamebureau nodig hebben, dan in ieder geval niet dat van Lexa.

(Een kleine aanvulling (15-2-10): uit betrouwbare bron heb ik inmiddels begrepen dat dit geen actie was van het bureau, maar de uitdrukkelijke wens van Lexa zelf…)

Weblog Copytijgers, dat vol staat met voorbeelden van het soort taalfouten dat ik hier ook af en toe signaleer, heeft er een plaatje bij gevonden, voor het nodige bewijs.

Voor een (half) dubbeltje op de eerste rang

Er was er vandaag weer een: een potentiële klant die graag voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten. In dit geval zelfs voor een half dubbeltje.

Via Proz.com, de marktplaats voor vertalers waarop ik me heb ingeschreven maar waarmee ik verder nauwelijks wat doe, kwam er vanmorgen een e-mail binnen. Een vertaalbureau uit Groot-Brittannië had een onbekend aantal vertalers tegelijk aangeschreven met een aanbod voor samenwerking. Min of meer op mijn vakgebied, langdurig werk voor zo’n vijf vertalers, opdrachten variërend van een paar honderd tot 150.000 woorden. Op zich klonk het allemaal goed.

Het bekende addertje kwam helemaal onderaan in de lange mail onder het gras vandaan: “I am sorry to say that our budget for this project is extremely tight, so we are unable to consider anything beyond $.07 at this time”. Zeven dollarcent, dat is maar liefst 5 eurocent per woord, een half dubbeltje dus. In mijn Proz-profiel staat toch duidelijk een heel wat hoger tarief…

Disney op een drukke dag

Het is weer eens zo’n typische hectische WAHM-week. Ik heb een redelijk grote opdracht waaraan ik maandag ben begonnen en die vrijdag pas af hoeft te zijn, maar de klant wil graag iedere dag voor 17.00 uur een deellevering van een bepaalde grootte hebben. Nu heb ik het overdag zo druk met allerlei andere dingen dat ik vaak pas na het avondeten een poosje geconcentreerd kan doorwerken, dus 17.00 uur is een lastige tijd voor deadlines. Daar komt bij dat het nog steeds vrijwel elke nacht sneeuwt, zodat ik mijn ochtend meestal begin met een kwartiertje sneeuwruimen, gevolgd door wat andere huishoudklusjes, want anders blijven die de hele dag liggen. Daarna begint mijn werkdag pas. Ik lees eerst de mail die er de afgelopen nacht is binnengekomen. Vervolgens neem ik alle mail van de afgelopen dag (en op maandag van de hele afgelopen week) door, archiveer afgehandelde berichten, beantwoord mailtjes die de dag ervoor in de drukte zijn blijven liggen en werk mijn planning bij. Dan nog snel even op wat nieuwssites kijken of er belangrijk nieuws is. Dat hele ritueel duurt ook al gauw een half uur en meestal is het dan ook al minstens 10.00 uur als ik mijn eerste woord van de dag vertaal, wat betekent dat ik hoogstens anderhalf uur over heb voordat ik de deur weer uit moet om dochterlief van school te halen.

Zo ook vandaag. Rond 10.15 uur begon ik met vertalen, maar helaas nog niet aan de grote opdracht voor deze week. Er waren, zoals elke dag deze week, nog wat kleine tussendoorklusjes voor mijn vaste projecten. Toen ik om 12.00 uur naar buiten ging, had ik nog niet de helft gedaan van wat ik aan die grote opdracht had moeten doen. En het was woensdagmiddag, dus moest ik na de lunch dochterlief naar een activiteit brengen, die anderhalf uur duurde. Ik had geen zin om de stress van de dag nog groter te maken door me in de tussentijd naar huis te haasten, dus bleef ik op haar wachten. Als ik wat beter georganiseerd was geweest, had ik mijn werk op mijn laptop gezet en had ik ter plekke rustig kunnen werken. Maar dat was dus niet het geval. In plaats daarvan las ik verder in een meegebracht boek (Teerbemind van Gillian Flynn, zie mijn leeslijst). Na een uurtje was dat uit en moest ik het, bij gebrek aan interessante tijdschriften, doen met een rondslingerende Metro.

Daar verwachtte ik niet veel interessants in, aangezien ik vandaag al een krant had gelezen en me in de tussentijd via internet op de hoogte had gehouden. Maar ik werd verrast met een artikel over de nieuwste Disney-film, The Princess and the Frog. Ik ben niet vreselijk geïnteresseerd in Disney, maar in dit geval ging het artikel niet zozeer over de film zelf, maar over de Nederlandse vertaling ervan. De vertaler, Hanneke van Boggert, die al vijftien jaar Disney-films blijkt te vertalen, vertelt over hoe lastig het is om films te vertalen. Nu weet ik dat natuurlijk allang vanuit mijn eigen ondertitelervaring, maar het vertalen van de onvermijdelijke Disney-songs blijkt extra complicaties op te leveren.

Zo heeft Van Bogget lang zitten zwoegen op de vertaling van het lied ‘Friends on the Other Side’. Hier zit een beeldgrap in over het groen van een kikker en de groene Amerikaanse dollar. “In Nederland zegt groen helemaal niets over geld”, zegt Van Bogget, “dus het enige wat er dan op zit is een stapje terug te gaan in de film en een karakter alvast iets te laten zeggen over groen geld zodat ik dit toch in het lied kan laten.”

(Het hele artikel is terug te lezen op de website van de krant.)

(Blijkbaar zijn de filmmakers van Disney nog niet zo goed opgevoed als de ontwikkelaars van de grote softwarebedrijven. Toen ik jaren geleden begon met het vertalen van software en het proces van softwarelokalisatie nog in de kinderschoenen stond, deden wij als vertalers erg ons best om de ontwikkelaars op te voeden. Wij gaven voortdurend feedback over dingen die erg lastig te vertalen waren. Ook toen al waren er bij het bedrijf waar ik werkte regels waaraan die ontwikkelaars zich moesten houden om het vertaalproces niet al te moeilijk te maken. Want één snel geprogrammeerd regeltje code in de software kan, als het lastig te vertalen is, vertalers van 15 of meer taalversies al gauw een uur hoofdbrekens opleveren. En dan lopen de vertaalkosten snel op. Een van die regels was en is dat erg land- of cultuurspecifieke voorbeelden vermeden moeten worden. Geen rode Amerikaanse brievenbus met een vlaggetje als symbool voor e-mail dus, maar gewoon een internationaal herkenbare envelop. En geen verband tussen een groene kikker en een groen dollarbiljet. Maar dit terzijde.)

De activiteit liep uit en natuurlijk was het daarna bij de Aldi, waar ik snel wat boodschappen moest doen, weer eens druk met alleen maar mensen met overvolle boodschappenkarren voor me in de rij. Ik wond me nog even op over de ondoordachtheid van de kassières toen ‘mijn’ kassa werd gesloten terwijl ik mijn boodschappen al op de band had staan en er verderop een nieuwe kassa werd geopend waar iedereen die achter mij stond mee naartoe mocht. Ik had al tien minuten staan wachten en moest nog minstens vijf minuten wachten tot de mensen voor mij eindelijk klaar waren, maar degene die net vijf seconden achter mij stond, was meteen aan de beurt. Dat kan ik op zo’n moment dan even niet zo goed hebben…

Maar goed, ik moest ook nog even langs het tuincentrum voor een hardere bezem met een langere bezemsteel om het sneeuwruimen wat ergonomischer te maken. Uiteindelijk was ik net na 16.00 uur weer thuis. Meteen door naar mijn kantoor, hard doorgewerkt en om 16.58 uur kon ik het grootste deel van mijn quotum voor vandaag leveren. Koken, eten en wat kwaliteitstijd met dochterlief doorbrengen. Om 19.00 uur gingen we gezellig met z’n drietjes in bed tv kijken, waar ik prompt in slaap viel van alle vermoeienissen. Een uur later maakte dochterlief me wakker omdat ze zich ziek voelde. Haar voorzien van kinderparacetamolletjes, een nat washandje en een berg knuffels en kusjes.

Moe en gestresst sleepte ik mezelf nog een laatste keer naar zolder, om mijn mail te lezen en mijn pc uit te zetten. De hoofdklant van deze week mailde me dat zijn editor gisteren wat meer slordigheidjes dan normaal in mijn werk had gevonden en dat hij dan liever had dat ik minder woorden stuurde. En ook dat kan ik na zo’n dag dan even niet zo goed hebben…