Category Archives: Boekvertalen

Meters werk

In het Dagblad van het Noorden stond gisteren een groot artikel over Paula Stevens, die de Amy van Markenprijs heeft gekregen voor haar hele vertaaloeuvre uit het Noors. Bij het artikel, dat ik helaas niet online kan terugvinden, stond een foto van de vertaler naast een grote stapel boeken, zo te zien alle boeken die ze had vertaald. De stapel was groter dan zijzelf. Dat moet toch een goed gevoel geven, om je werk zo tastbaar in huis te hebben.

Dat is iets wat ik wel mis in mijn soort werk. Zo nu en dan vertaal ik artikelen voor een populair-wetenschappelijk tijdschrift waarvan ik elk nummer netjes thuisgestuurd krijg. Van andere klanten krijg ik mijn werk nooit in de definitieve vorm terug. Natuurlijk koop ik zo af en toe toevallig een product waarvan ik zelf (een deel van) de handleiding of gebruiksaanwijzing heb vertaald. En ik vertaal wel eens software of online Help die uiteindelijk op mijn eigen scherm terechtkomt, alweer omdat ik die software zelf heb aangeschaft. Ik heb twee dvd’s in mijn bezit waarvan ik zelf de Nederlandse ondertiteling heb gedaan, maar ook die dvd’s heb ik zelf gekocht.

De foto van Paula Stevens inspireerde mij om eens te kijken hoeveel meter ik heb vertaald in mijn leven als zelfstandig vertaler. Ik nam mijn omzet van de afgelopen negen jaar en maakte een schatting van de gemiddelde woordprijs die ik in die tijd heb gehanteerd. Omzet delen door woordprijs leverde een fictief aantal vertaalde woorden op. Ik trok drie willekeurige boeken uit mijn kast, koos in elk boek een willekeurige pagina en keek hoeveel woorden er op die pagina’s stonden. En ik keek hoeveel pagina’s de boeken hadden en hoe dik ze waren. Zoals te verwachten was, verschilden de resultaten nogal per boek, maar uiteindelijk rolde er een gemiddelde uit van 1,59 meter aan vertaald werk. Twee hele planken in mijn boekenkast!

Ik ben zelf wat langer, maar als ik in dit tempo doorga, is de fictieve stapel werk over ruim een jaar net zo hoog als ik.

Haast: ook bij boekvertalingen

Een tijdje geleden schreef ik over een klant met grote haast, die 111.000 woorden binnen 9 werkdagen vertaald wilde hebben. Die opdracht werd uitgesteld, en nog eens uitgesteld, en van uitstel is inmiddels misschien wel afstel gekomen want ik heb er nog steeds niets meer van gehoord. Maar vandaag zag ik er een voorbeeld van dat dit soort haast niet alleen op mijn vakgebied voorkomt, maar ook bij boekvertalingen, en een ander voorbeeld dat het beter is die haast te vermijden.

Allereerst stond vanmorgen in het Dagblad van het Noorden, maar liefst op de voorpagina, een artikeltje over de vertaling van het nieuwste boek van Dan Brown, The lost symbol (Het verloren symbool).  Omdat de uitgever wilde voorkomen dat lezers het boek in het Engels zouden kopen zodat de markt voor de vertaling te klein zou worden, waren voor de vertaling slechts twee weken uitgetrokken. Dat is voor één vertaler niet te doen, dus waren er vier vertalers ingeschakeld die met elkaar moesten samenwerken. Het boek heeft 500 pagina’s met, neem ik aan, zeker 200 woorden per pagina, dus in totaal ging het om minimaal 100.000 woorden. 2500 woorden per vertaler per werkdag dus, en daar komt dan nog alle tijd bij die ze kwijt moeten zijn geweest aan het onderling overleggen over stijl, woordgebruik, enzovoort. Ik ben al geen grote Dan Brown-fan, maar een artikel als dit is voor mij zeker geen reclame voor het boek. Als ik het al zou lezen, dan toch maar in het origineel.

Later op de dag las ik een positiever verhaal over een andere samenwerking op boekvertalers.nl. Nu is dat stukje geschreven door de vertalers van Het boek van Max Berg van Aleksander Melli, dus dan is het natuurlijk al snel positief, maar toch. In dit geval ging het om een boek van 600 pagina’s dat door twee vertalers is vertaald. Meer woorden per vertaler, maar minder kans op inconsistenties.Het boek van Max Berg Uit het artikel blijkt dat de vertalers zeer gedegen te werk zijn gegaan bij hun vertaling en dat ze zeer uitgebreid hebben overlegd. Daar hadden ze dan ook de tijd voor, want anders dan in het voorbeeld van Dan Brown was de oorspronkelijke versie, Barneregjeringen, al gewoon in 2008 uitgegeven en had de uitgever niet dezelfde haast als de uitgever van Dan Brown. Én de vertalers hadden een projectbeurs van het Vlaams Fonds voor de Letteren, zodat ze zelf waarschijnlijk ook wat minder haast hadden. Voeg daarbij de informatie dat Aleksander Melli in Noorwegen de Riksmålpris heeft gekregen voor het beste jeugdboek van 2008 en dan denk ik dat dit boek een veel grotere kans heeft om, ook in de vertaling, op mijn leeslijst terecht te komen…