Category Archives: Tolken

Tolkenlunch

Op de voorpagina van de Volkskrant stond vanmorgen een foto van persbureau Reuters, die ik hier waarschijnlijk ongeoorloofd maar mét bronvermelding overneem.

Op deze foto zien we de Russische en Amerikaanse presidenten Medvedev en Obama die hun besprekingen op het Witte Huis onderbreken voor een lunch in een hamburgertent. In de Huffington Post staat een heel artikel over een eerder bezoek van Obama aan diezelfde hamburgertent, op 5 mei. Blijkbaar hebben ze er lekkere hamburgers. Maar laten we de foto eens goed bekijken. Obama en Medvedev hebben hun jasjes in het Witte Huis gelaten en zitten op het oog ontspannen in hemdsmouwen te eten. Blijkbaar is het ook warm genoeg om luchtig gekleed te gaan, want de twee mannen aan het tafeltje schuin achter Obama dragen shorts en een t-shirt. Het is niet zomaar een fastfoodrestaurant, want ze eten niet uit piepschuimbakjes maar van echte borden. Medvedev is de bovenkant van zijn broodje al kwijt en zit met z’n vingers op het vlees. Het tafeltje is haast te klein; er is maar net ruimte voor alles wat erop moet staan.`Behalve de borden met de hamburgers, de schaal met frites en de nodige sauzen staan er ook nog twee frisdrankflessen die nog niet zijn geopend. De bedoeling is dat de heren hun frisdrank uit de klaarstaande glazen drinken, die nu nog helemaal gevuld zijn met ijs. Veel frisdrank past daar niet meer bij.

Maar het meest opvallende aan de foto vind ik de twee mannen aan het tafeltje naast de presidenten. Ook zij hebben hun nette pak aan, maar zij moesten hun jasje aanhouden. Zij zitten in hetzelfde restaurant, maar mogen niets eten. Op hun tafeltje ligt alleen wit papier. Servetten of notitiepapier, ik weet het niet. Ze leunen zo ver naar Obama en Medvedev toe dat ze bijna in de ruimte tussen de tafeltjes glijden. De man in het zwarte pak lacht alsof hij net een goede mop aan Obama aan het vertellen is. Het kan haast niet anders of deze twee mannen zijn de tolken. Die tijdens de lunch van hun opdrachtgevers gewoon moeten doorwerken, waarbij er zo te zien niet eens een glaasje water af kan om de keel te smeren.

Wat een baan…

Advertisements

Betaal of ik schiet

Ik ben wel eens wat minder tevreden over de werkwijze van of de betaling door mijn klanten, maar ik mag toch hopen dat ik daar nooit zo op ga reageren als deze anonieme Afghaanse vertaler waarover wordt bericht op de website van de Telegraaf:

Tolk doodt twee militairen VS

Kabul –  Een Afghaanse vertaler heeft vrijdag twee Amerikaanse militairen neergeschoten.
De tolk zou geen Taliban-aanhanger zijn maar zou wel ontevreden zijn over zijn betaling en behandeling, zei een anonieme medewerker van de NAVO tegenover CNN.
Meteen na de moord op de Amerikanen is de vertaler doodgeschoten.
Er is een onderzoek ingesteld door de ISAF-veiligheidsmacht.
Omdat in dit stukje de termen ‘tolk’ en ‘vertaler’ door elkaar worden gebruikt, was ik nieuwsgierig naar wat er in het originele bericht had gestaan. Dat kan ik helaas niet terugvinden op internet. Wel vond ik, googelend op ‘translator’ en ‘afghanistan’, een ontluisterend artikel uit de Huffington Post van ongeveer een half jaar geleden over Amerikanen die als vertaler danwel tolk naar Afghanistan worden gestuurd.
Vertalen voor het Amerikaanse leger is blijkbaar zeer lucratief:
Millions of dollars are involved. Known as Category II translators – U.S. citizens who obtain a security clearance – such linguists earn a salary that starts at $210,000 a year.
De recruitment companies sturen dan ook iedereen die ze zo gek kunnen krijgen en spiegelen ze daarbij voor dat ze een soort kantoorbaantje krijgen. Kort na aankomst nemen veel nieuwe vertalers echter alweer ontslag, als ze niet zelf ontslagen worden, omdat ze in levensgevaarlijke situaties op het slagveld moeten werken, waarvoor ze helemaal niet geschikt zijn. Ze zouden lichamelijk net zo fit moeten zijn als de militairen, maar:
“They were too old. They couldn’t breathe. They complained about heart problems,” he [Gunnery Sgt. James Spangler] said. “We almost made a joke of it. We’re almost receiving people on oxygen tanks and colostomy bags; it’s almost getting to that point.”
Nu kan ik me zo voorstellen dat een Afghaanse vertaler niet dat enorme bedrag van 210.000 dollar per jaar krijgt (wat ik overigens voor het gevaar dat een vertaler daar loopt eigenlijk helemaal niet overdreven veel vind), maar wel onder dezelfde omstandigheden moet werken. En dan kan ik me ook voorstellen dat je daar dan verre van tevreden over bent. Maar mensen doodschieten helpt overduidelijk niet…

Tolken bij de kapper

CDA-Europarlementariër Esther de Lange is vandaag in het nieuws omdat ze vindt dat Paul McCartney overdrijft als hij zegt dat het beter voor het milieu is als mensen veel minder vlees gaan eten. Hoewel ze ongetwijfeld geïnspireerd is door de machtige boerenlobby achter het CDA en het wel degelijk klopt dat vleesproductie een veel grotere belasting voor het milieu vormt dan andere vormen van voedselproductie, is er natuurlijk ook wel iets te zeggen voor haar suggestie dat mensen niet zoveel ongebruikt voedsel moeten weggooien. Dat kwam in het nieuwsbericht in de Telegraaf niet zo genuanceerd over, maar ja, nuance en Telegraaf zijn twee woorden die niet echt bij elkaar passen.

Maar goed, ik wilde wel eens weten wat voor iemand mevrouw De Lange is, dus ik googelde haar even. Ze blijkt niet alleen een eigen website te hebben, maar ook een weblog. En op dat weblog las ik de volgende ‘briljante’ suggestie:  bij informeel werkoverleg tussen Europarlementariërs zijn tolken overbodig. Schaf die tolkendiensten af en zet de zo vrijkomende tolken in plaats daarvan in bij de kapper van het EP, zodat ze kunnen helpen uitleggen hoe een pony moet worden geföhnd. Dat lijkt me inderdaad veel nuttiger…

Update (9-12-09): ik had een reactie achtergelaten op het weblog van Esther de Lange. Die reactie heeft ze helaas niet geplaatst. Maar ze was wel zo vriendelijk om me in een mailtje dit te laten weten: “Graag laat ik de tolken hun onmisbare werk doen, maar niet waar het niet nodig is. Ik spreek vloeiend Engels, Duits en Frans (…) en heb de tolken niet altijd nodig. Als ik de enige Nederlandstalige ben in een overleg zitten ze er dus voor niets en dat is zonde, zeker als je zuinig wilt omgaan met je uitgaven als Europees Parlement. In commissievergaderingen en plenaire sessies maak ik dan weer graag gebruik van ze. Overigens is mijn weblog (in tegenstelling tot de site) bedoeld om de luchtige kant van het EP in de spotlight te zetten.”

Tolken voor Khadaffi

Ik heb in mijn vertalerscarrière een paar keer informeel getolkt. Dat was steeds consecutief en omdat het informeel was, had ik alle tijd om na te denken en was het niet erg als ik af en toe niet uit mijn woorden kwam. Ik moet er niet aan denken om officieel en simultaan te tolken – ik zou het al binnen twee minuten opgeven. Het is natuurlijk ook niet voor niets dat er speciale opleidingen voor tolken zijn.

Hoe moeilijk simultaan tolken kan zijn, werd gisteren beschreven in een prachtig artikel in de New York Post over de privétolk die een 95 minuten durende monoloog van Khadaffi voor de Verenigde Naties ‘mocht’ vertalen. Twintig minuten voor het einde gaf hij het in wanhoop op. Het hele artikel is hier te lezen; dit is mijn samenvatting met vertaalde citaten (cursief):

De persoonlijke tolk van Khadaffi had 75 minuten geworsteld met de waanzinnige woorden van de Lybische dictator toen hij het in wanhoop opgaf. “Ik kan er niet meer tegen”, schreeuwde Khadaffi’s tolk in het Arabisch in de microfoon die aan stond. Hij stortte in en het hoofd van de Arabische tolkensectie van de VN moest het de laatste 20 minuten overnemen.

Hoewel de VN beschikt over 25 Arabische tolken en vrijwel alle sprekers ervoor kiezen de tolken van de VN te gebruiken (omdat je die dan altijd de schuld kan geven als er iets mis gaat), stond Khadaffi erop zijn eigen tolken mee te nemen. Hij beweerde dat hij in een speciaal dialect zou spreken dat de VN-tolken niet zouden verstaan, maar volgens hen sprak hij gewoon standaard-Arabisch.

Mensen die eerder al voor Khadaffi hebben getolkt, leven mee met de wanhoop van de tolk. Niet alleen de maffe samenzweringstheorieën over de moord op Kennedy en de Mexicaanse griep zijn een uitdaging, maar ook de vreemde maniertjes van de getikte Lybiër. Khadaffi schijnt niet alleen onlogische dingen te vertellen, maar dan ook nog eens op een bizarre manier. Khadaffi heeft de gewoonte dezelfde zin telkens opnieuw te herhalen, wat [volgens een tolk met ervaring] “handig is, want als je het de eerste keer dat hij het zegt niet begrijpt, kun je het de tweede of derde keer nog goed vertalen”. Daarnaast kletst hij er soms hele tijden maar wat op los, waarbij hij soms mompelt en soms in zichzelf praat.

De man die de gekwelde tolk uit zijn lijden had verlost, kreeg de volgende dag een vrije dag van de VN. Tolken voor Khadaffi schijnt een hoop verlofdagen op te leveren…

Vertalen verboden

Waarom zou iemand een bord bedenken om vertalen te verbieden? Het lijkt bizar. Zou het een vertaalfout zijn (waarmee het wel erg ingewikkeld wordt: vertalen is verboden, dus vertalen we het maar verkeerd)? Gezien op failblog.org:

fail owned pwned pictures
see more Fail Blog

Maar de werkelijkheid is nog vreemder, als ik failblogger-1 en failblogger-2 op deze site mag geloven: de bovenste regel is Tsjechisch en betekent letterlijk ‘Verboden te tolken’. Het bord staat bij een aantal toeristische attracties in Tsjechië waar rondleidingen met een gids worden gegeven. Dat kan in het Tsjechisch of in een andere taal en om te voorkomen dat niemand voor de duurdere andere talen kiest, is het verboden om de Tsjechisch-sprekende gidsen te vertalen…

Compact tolken

Lost in Translation. De film is al zes jaar oud, maar ik had hem nog niet gezien. Vandaag werd hij uitgezonden op Canvas. Een leuke en mooie film over communicatie en vooral communicatieproblemen in allerlei vormen. Helemaal in het begin zit een leuke scène met een tolk, die een heel nieuwe betekenis geeft aan ‘compact tolken’. Ik zag de scène met Nederlandse ondertiteling voor het Engels, maar het Japans werd niet vertaald. Je kunt je daardoor helemaal inleven in de verwarring van Bill Murray. Op internet vond ik deze versie, waarin het Japans wel en het Engels juist weer niet wordt vertaald. En daaruit blijkt dat die verwarring van Bill Murray volkomen terecht was.

Lost In Translation “Lost Dialogue” With English SubtitlesMore free videos are here