Category Archives: Kwaliteit

Nee, niet iedereen kan vertalen

Bij alle commotie vandaag over het nieuws over de prins wordt er o.a. op Twitter ook gepraat over de slechte vertaling van de tekst die werd voorgelezen door de Oostenrijkse arts. Die vertaling gebeurde niet ter plekke en degene die hem uitsprak was geen tolk. In plaats daarvan was een Nederlandse arts, die aan zijn uitspraak te horen al enige tijd in Oostenrijk woont, gevraagd om de Nederlandse vertaling voor te lezen. Ik vermoed dat hij die vertaling ook zelf snel in elkaar heeft geflanst, zonder professioneel advies te vragen.

Eigenlijk verwijt ik het die arts zelf niet eens. Ik denk dat hij daar ook maar is neergezet omdat hij toevallig zowel arts als Nederlander was. Maar die Universitätsklinik Innsbruck is een gerenommeerd ziekenhuis dat, volgens wat ik heb gelezen, gewend is om om te gaan met prominente patiënten. Is er bij hun Pressedienst dan niemand op het idee gekomen om de verklaring door een echte vertaler te laten vertalen, of om op zijn minst de vertaling van die arts door een professional te laten nakijken? Was de RVD niet betrokken bij het opstellen van de verklaring? Die hadden dan toch kunnen corrigeren?

[Update 16:27 uur: de RVD heeft de verklaring inmiddels gepubliceerd op de website van het Koninklijk Huis, inclusief een Nederlandse en een Engelse vertaling. Over de Nederlandse vertaling staat er fijntjes bij: “deze tekst kan vanwege de leesbaarheid op onderdelen licht afwijken van de letterlijk uitgesproken tekst”.)

In ieder geval blijkt maar weer dat twee talen spreken en expert zijn op een bepaald vakgebied niet per se genoeg is om een goede gespecialiseerde vertaler te zijn…

Een filmpje van de persconferentie:

Op de website van RTL Z staat de Nederlandse verklaring, en daar staat boven: “Letterlijke tekst”. Wat daaronder volgt is echter allesbehalve de letterlijke tekst. Er is het een en ander in veranderd om er wél goed Nederlands te maken.

Wat er in het Duits werd gezegd (door mij getranscribeerd, dus er kunnen wat foutjes in staan), wat de Nederlandse arts ervan maakte en hoe RTL Z het uiteindelijk heeft gebracht:

Prinz Friso ist am 17. Februar um 14 Uhr in die Innsbrucker Klinik eingeliefert worden. Der Prinz ist zuvor in Lech von einer Lawine verschüttet worden. Die Verschüttungszeit ist mit zirka 25 Minuten dokumentiert. In der Universitätsklinik Innsbruck ist er über den sogenannten Shockraum für die Erstversorgung sofort in die traumatologische Intensivstation überstellt worden. Diese Einrichtung ist spezialisiert für schwerstverletzte Patienten und anderen Lawinenopfer. Sie werden dort mit sehr großen medizinischen und technischen Aufwand behandelt. Der Leiter ist Doktor Wolfgang Koller. Vielleicht zuerst die Übersetzung und dann Doktor Koller.
Prins Friso werd op 17 februari om ongeveer 2 uur namiddag met de noodartshelikopter naar de Klinik in Innsbruck gebracht. Daarvoor was de patiënt in Lech onder een lawine gekomen. Hij was ongeveer 25 minuten bedolven. In het universiteitsziekenhuis Innsbruck werd prins Friso in de shockruimte eerst verzorgd en dan meteen naar het traumatologische intensiefafdeling gebracht. Deze afdeling is gespecialiseerd zwaargewonde patiënten en lawineslachtoffers met de grootste medicinische en technische hulpmiddelen te behandelen. Dokter Wolfgang Koller is hoofd van deze afdeling.
(Dit stukje is door RTL Z niet vertaald.)

Guten Tag, meinen sehr geehrten Damen und Herren.
Goedendag.
Goedemiddag dames en heren.

Wie werden Sie im Folgenden über den Ablauf vom Behandlung und Diagnose an unsere Klinik unterrichten. Unsere Station würde bereits vor Eintreffen des Patienten informiert und wir konnten alles für seine Ankunft vorbereiten.
Ik bericht over de afloop op de afdeling Intensiefstation. Onze afdeling werd vooraf geïnformeerd dat de patiënt onderweg was en zo konden wij voor zijn komst alles goed voorbereiden.
We willen u over het verloop van de behandeling en de diagnose informeren. Onze afdeling is voor de binnenkomst van de patiënt geïnformeerd en we hebben alles voor de patiënt kunnen voorbereiden.

Nach längere Reanimation am Unfallort wurde Prinz Friso an die Innsbrucker Klinik eingeliefert. Durch die lange Zeit unter dem Schnee wurde sein Gehirn lange Zeit nicht ausreichend mit Sauerstoff versorgt.
Na een langdurige reanimatie in Lech werd prins Friso in de Klinik in Innsbruck opgenomen. Door de lange tijd onder de sneeuw werden zijn hersenen niet genoeg met zuurstof verzorgd.
Na een lange reanimatie op de plek van het ongeval werd prins Friso naar de kliniek in Innsbruck gebracht. Door de lange tijd onder de sneeuw hebben zijn hersenen niet genoeg zuurstof gekregen.

Es kam in der Folge zu einem Herzstillstand die etwa 50 Minuten andauerte. In diesem gesamten Zeitraum musste der Patient reanimiert werden.
Daardoor is het tot een stilstand van het hart gekomen. Deze heeft ongeveer 50 minuten geduurd. Gedurende heel deze tijd werd de patiënt gereanimeerd.
Als gevolg daarvan kreeg hij een hartstilstand die ongeveer vijftig minuten heeft geduurd. Gedurende die tijd moest de patiënt gereanimeerd worden.

Fünfzig Minuten Reanimationszeit ist sehr, sehr lange. Man kann auch sagen: zu lange. Unsere Hoffnung bestand darin, dass die begleitende milde Unterkühlung des Patienten noch für einen gewissen Schutz des Gehirns gesorgt hätte. Diese Hoffnung wurde leider nicht erfüllt.
Vijftig minuten reanimatie is zeer lang. Men kan ook zeggen: te lang. We hadden de hoop dat de lichte onderkoeling van de patiënt zijn hersenen voor al te grote beschadigingen zouden beschermen. Deze hoop werd helaas niet vervuld.
Vijftig minuten reanimeren is heel lang. Je kunt ook zeggen te lang. We hadden de hoop dat de lichte onderkoeling van de patiënt de hersenen nog enigszins beschermd had. Die hoop was helaas vergeefs.

Seit einer Woche hat jetzt ein Team von Spezialisten um das Leben von Prinz Friso gekämpft. Gestern was es zum ersten Mal möglich eine MRT-untersuchung ohne Gefahr für den Patienten durchzuführen.
Een week lang heeft een team van specialisten om het leven van prins Friso gevochten. Gisteren was voor de eerste keer een MRT-onderzoek mogelijk zonder de patiënt extra gevaren uit te zetten.
Een week lang heeft een team van specialisten voor het leven van prins Friso gevochten. Gisteren was het voor het eerst mogelijk om een MRT-scan te maken zonder gevaar voor de patiënt.

Seit diese Untersuchung und den letzten neurologischen Tests die wir gestern noch durchgeführt haben, wurde klar dass das Sauerstoffmangel massive Schäden im Gehirn des Patienten verursacht hat.
Sinds deze onderzoekingen en de laatste neurologische tests van gisteravond is het duidelijk dat het tekort aan zuurstof tot massieve beschadiging van de hersenen van de patiënt geleid heeft.
Na dit onderzoek en de laatste neurologische testen van gisteren werd duidelijk dat zuurstofgebrek tot ernstige hersenbeschadiging heeft geleid.

Es kann derzeit nicht mit Sicherheit gesagt werden ob Prinz Friso jemals wieder das Bewusstsein erlangen wird. Auf jeden Fall wird eine neurologische Rehabilitation Monate wenn nicht Jahre in Anspruch nehmen.
Op dit moment kan niet worden voorspeld of hij ooit weer tot bewustzijn zal komen. In ieder geval zal de neurologische revalidatiefase maanden of zelfs jaren duren.
Het kan niet met zekerheid gezegd worden of prins Friso ooit weer bij bewustzijn zal komen. In elk geval zal een neurologische revalidatie maanden of jaren duren.

Die Familie von Prinz Friso wird jetzt eine geeignete Einrichtung zur Rehabilitation suchen.
De familie van prins Friso gaat nu eerst naar een geschikt revalidatiecentrum zoeken.
De familie van prins Friso zal nu een geschikt revalidatiecentrum zoeken.

Advertisements

Automatisch

Op een van de websites die ik vandaag bekeek, viel mijn oog op de advertentie die hier links staat. Vertalen naar 75 talen met één muisklik: wie wil dat niet? Ik wilde wel eens zien wie of wat daar achter stak en klikte dus op “Nieuw! Versie 8”.

Er verscheen meteen een dialoogvenster waarmee ik een programma kon installeren. Het bleek te gaan om Babylon, dat al langer aan de weg timmert met claims dat het automatisch kan vertalen. De laatste keer, jaren geleden, dat ik dat heb uitgeprobeerd, was de kwaliteit nog allerbelabberdst, maar dat kan intussen natuurlijk veranderd zijn. Doorgeklikt dus maar, tot ik bij dit dialoogvenster kwam:

Hiermee maakt Babylon natuurlijk geen beste reclame voor zichzelf. Je zou nog kunnen spreken van een Babylonische spraakverwarring door de twee talen die hier door elkaar worden gebruikt, maar afgezien daarvan: “Installatie Taal”? “Gebruikers Licentieovereenkomst”?

Er kwamen nog wat schermpjes voorbij, en uiteindelijk bereikte ik het scherm “Installatie voltooid”. Hierin kon ik nog kiezen naar welke talen Babylon moest vertalen. Dat waren er lang geen 75, al vind ik het wel indrukwekkend dat er ook talen als bijvoorbeeld Tamazight tussen staan. Ik kan alleen niet beoordelen wat de kwaliteit van die vertalingen is, dus heb ik het gehouden bij de talen waarvan ik dat wel enigszins kan: Nederlands, Engels, Duits, Frans, Spaans en Deens. Intussen vielen me ook in dit scherm de nodige (ver)taalproblemen op. “Babylon wordt vertaald naar”, bijvoorbeeld. In het Engels zal er wel “Babylon translates into” hebben gestaan. “Babylon wordt vertaald naar” is dan inderdaad een mogelijke vertaling, maar niet de goede in deze context. Babylon vertaalt zelf, dus er had “Babylon vertaalt naar” moeten staan. Verder moet “Babylon Updates” “Babylon-updates” zijn en schrijven we “e-mail adres” als “e-mailadres”. “Babylon meest recente woordenboeken” lijkt me ook niet grammaticaal correct.

Maar het programma is nu geïnstalleerd. Ik heb zonder toestemming te hebben gegeven een andere startpagina en een extra werkbalk in Internet Explorer en een deel van mijn onlangs bezochte websites is uit de geschiedenis verdwenen zodat URL’s die ik typ niet meer automatisch worden aangevuld. In ruil daarvoor verwacht ik dan natuurlijk wel dat het programma werkt. Maar wat ik ook probeer, ik krijg niets anders dan losse woordjes die via online woordenboeken naar het Engels worden vertaald. Misschien zie ik iets over het hoofd, maar dat vind ik nogal karig.

Door Ctrl ingedrukt te houden terwijl ik ergens op een pagina rechtsklik, krijg ik dit venster te zien, met de mysterieuze instructie “Klik “Ctrl + Rechts muisknop” op elk woord of getal”.

Onderaan in het scherm staan nog een paar nuttige knoppen. waarbij vooral de infotekst bij de tweede knop weer leuk is: “Menselijke vertaling dienstverlening”. Human translation service? Als je op die knop drukt, kom je op een pagina vol onjuist hoofdlettergebruik, typfouten (“vertouwelijk”, “rechtst-reekse hulp”) en kromme vertalingen. Duidelijk niet via die “menselijke vertaling dienstverlening” vertaald. De tarieven zijn aan de lage kant en ik neem aan dat de freelance vertalers die het werk uiteindelijk via e-mail op hun scherm krijgen, nog minder krijgen.

Naast de knop voor menselijke vertalingen vind ik dan uiteindelijk wel wat ik zocht: de mogelijkheid om een URL op te geven van een website die vertaald moet worden. Helaas is alleen Engels beschikbaar als doeltaal. Een willekeurige alinea uit een willekeurig artikel uit de Telegraaf ziet er dan zo uit:

It is understood that the tensions over the past few days had risen by very non-slip negotiations between especially CDA and the unsettled pvv. also remains in the Party of the Christian Democrats. This morning was CDA ’ there more back schinkelshoek known not to want times in the Chamber. The former Member, that placed in a place in government but was still able to reverse would return in the Second Chamber, as colleagues answered in the cabinet, may not find in a cabinet with gedoogsteun of the pvv.

Kortom: alweer ben ik niet al te bang om op korte termijn mijn baan te verliezen…

Grote bureaus en kwaliteit

Een mooi vervolg op mijn bericht van gisteren is wat Martin Crellin vandaag schrijft op zijn weblog False Friends. In zijn post legt hij uit (in het Duits) hoe het komt dat grote vertaalbureaus soms (hij zegt zelf “vaak”) geen goede kwaliteit leveren. Zo worden betere vertalers vaak niet ingeschakeld omdat ze duurder zijn, worden vaak niet genoeg vragen gesteld omdat dat tijd en dus geld kost, worden vertalingen niet door de vertalers zelf nagelezen (daarvoor krijgen ze niet genoeg betaald) en ook niet in-house door de vertaalbureaus bekeken (dat gaat ten koste van de marge) en hebben vertaalbureaus te weinig deskundig personeel in vaste dienst omdat vast personeel te veel kost.

Het moet dus vaak zo goedkoop en snel mogelijk en dat gaat volgens de driehoek van gisteren onvermijdelijk ten koste van de kwaliteit.

Een nog veel uitgebreider stuk over vertaalbureaus is eerder deze week door Kevin Lossner gepost op zijn weblog Translation Tribulations. Net zoals ik werkt Kevin Lossner zelf ook veel voor vertaalbureaus, maar hij heeft, zoals hij zelf zegt, in de loop van vele jaren het kaf van het koren gescheiden. Hij werkt voor het koren en schrijft zijn post over het kaf. En als ik zijn opmerkingen zo eens lees, denk ik dat ik zelf ook wel wat meer energie zou mogen steken in dat scheiden, en vooral in het zoeken van meer koren zodat ik wat meer kaf kwijt kan raken.

Goed, snel of goedkoop?

In dit artikel op de Small Biz Blog schrijft Roger Pierce over de ‘project management triangle‘. Kort gezegd houdt die driehoek in dat projecten (of vertaalopdrachten) nooit goed, snel én goedkoop gedaan kunnen worden, hoe graag klanten dat ook willen. Een van de drie moet altijd sneuvelen, en de tip van Roger Pierce is om de keuze aan de klant te laten. De manier waarop hij de consequenties van die keuze uitlegt aan klant, vind ik behoorlijk negatief. Veel klanten zouden denken dat hij eigenlijk helemaal niet wil werken en alleen maar uitvluchten bedenkt om ergens langer over te kunnen doen, slechte kwaliteit te kunnen leveren of hoge prijzen te kunnen vragen.

Maar er zit wel degelijk iets in. De klant heeft in deze theorie drie opties: goed en snel (en dus niet goedkoop, maar tegen een marktconform of hoger tarief), goed en goedkoop (en dus niet snel, maar tussen andere klussen door of pas op het moment dat de vertaler geen beter betaald werk heeft) of snel en goedkoop (en dus niet goed, bijvoorbeeld omdat de vertaler het zich niet kan veroorloven om de vertaling nog eens goed door te lezen).

Dit geeft me in ieder geval weer wat argumenten in discussies met klanten over prijs, kwaliteit en deadlines.

Disney op een drukke dag

Het is weer eens zo’n typische hectische WAHM-week. Ik heb een redelijk grote opdracht waaraan ik maandag ben begonnen en die vrijdag pas af hoeft te zijn, maar de klant wil graag iedere dag voor 17.00 uur een deellevering van een bepaalde grootte hebben. Nu heb ik het overdag zo druk met allerlei andere dingen dat ik vaak pas na het avondeten een poosje geconcentreerd kan doorwerken, dus 17.00 uur is een lastige tijd voor deadlines. Daar komt bij dat het nog steeds vrijwel elke nacht sneeuwt, zodat ik mijn ochtend meestal begin met een kwartiertje sneeuwruimen, gevolgd door wat andere huishoudklusjes, want anders blijven die de hele dag liggen. Daarna begint mijn werkdag pas. Ik lees eerst de mail die er de afgelopen nacht is binnengekomen. Vervolgens neem ik alle mail van de afgelopen dag (en op maandag van de hele afgelopen week) door, archiveer afgehandelde berichten, beantwoord mailtjes die de dag ervoor in de drukte zijn blijven liggen en werk mijn planning bij. Dan nog snel even op wat nieuwssites kijken of er belangrijk nieuws is. Dat hele ritueel duurt ook al gauw een half uur en meestal is het dan ook al minstens 10.00 uur als ik mijn eerste woord van de dag vertaal, wat betekent dat ik hoogstens anderhalf uur over heb voordat ik de deur weer uit moet om dochterlief van school te halen.

Zo ook vandaag. Rond 10.15 uur begon ik met vertalen, maar helaas nog niet aan de grote opdracht voor deze week. Er waren, zoals elke dag deze week, nog wat kleine tussendoorklusjes voor mijn vaste projecten. Toen ik om 12.00 uur naar buiten ging, had ik nog niet de helft gedaan van wat ik aan die grote opdracht had moeten doen. En het was woensdagmiddag, dus moest ik na de lunch dochterlief naar een activiteit brengen, die anderhalf uur duurde. Ik had geen zin om de stress van de dag nog groter te maken door me in de tussentijd naar huis te haasten, dus bleef ik op haar wachten. Als ik wat beter georganiseerd was geweest, had ik mijn werk op mijn laptop gezet en had ik ter plekke rustig kunnen werken. Maar dat was dus niet het geval. In plaats daarvan las ik verder in een meegebracht boek (Teerbemind van Gillian Flynn, zie mijn leeslijst). Na een uurtje was dat uit en moest ik het, bij gebrek aan interessante tijdschriften, doen met een rondslingerende Metro.

Daar verwachtte ik niet veel interessants in, aangezien ik vandaag al een krant had gelezen en me in de tussentijd via internet op de hoogte had gehouden. Maar ik werd verrast met een artikel over de nieuwste Disney-film, The Princess and the Frog. Ik ben niet vreselijk geïnteresseerd in Disney, maar in dit geval ging het artikel niet zozeer over de film zelf, maar over de Nederlandse vertaling ervan. De vertaler, Hanneke van Boggert, die al vijftien jaar Disney-films blijkt te vertalen, vertelt over hoe lastig het is om films te vertalen. Nu weet ik dat natuurlijk allang vanuit mijn eigen ondertitelervaring, maar het vertalen van de onvermijdelijke Disney-songs blijkt extra complicaties op te leveren.

Zo heeft Van Bogget lang zitten zwoegen op de vertaling van het lied ‘Friends on the Other Side’. Hier zit een beeldgrap in over het groen van een kikker en de groene Amerikaanse dollar. “In Nederland zegt groen helemaal niets over geld”, zegt Van Bogget, “dus het enige wat er dan op zit is een stapje terug te gaan in de film en een karakter alvast iets te laten zeggen over groen geld zodat ik dit toch in het lied kan laten.”

(Het hele artikel is terug te lezen op de website van de krant.)

(Blijkbaar zijn de filmmakers van Disney nog niet zo goed opgevoed als de ontwikkelaars van de grote softwarebedrijven. Toen ik jaren geleden begon met het vertalen van software en het proces van softwarelokalisatie nog in de kinderschoenen stond, deden wij als vertalers erg ons best om de ontwikkelaars op te voeden. Wij gaven voortdurend feedback over dingen die erg lastig te vertalen waren. Ook toen al waren er bij het bedrijf waar ik werkte regels waaraan die ontwikkelaars zich moesten houden om het vertaalproces niet al te moeilijk te maken. Want één snel geprogrammeerd regeltje code in de software kan, als het lastig te vertalen is, vertalers van 15 of meer taalversies al gauw een uur hoofdbrekens opleveren. En dan lopen de vertaalkosten snel op. Een van die regels was en is dat erg land- of cultuurspecifieke voorbeelden vermeden moeten worden. Geen rode Amerikaanse brievenbus met een vlaggetje als symbool voor e-mail dus, maar gewoon een internationaal herkenbare envelop. En geen verband tussen een groene kikker en een groen dollarbiljet. Maar dit terzijde.)

De activiteit liep uit en natuurlijk was het daarna bij de Aldi, waar ik snel wat boodschappen moest doen, weer eens druk met alleen maar mensen met overvolle boodschappenkarren voor me in de rij. Ik wond me nog even op over de ondoordachtheid van de kassières toen ‘mijn’ kassa werd gesloten terwijl ik mijn boodschappen al op de band had staan en er verderop een nieuwe kassa werd geopend waar iedereen die achter mij stond mee naartoe mocht. Ik had al tien minuten staan wachten en moest nog minstens vijf minuten wachten tot de mensen voor mij eindelijk klaar waren, maar degene die net vijf seconden achter mij stond, was meteen aan de beurt. Dat kan ik op zo’n moment dan even niet zo goed hebben…

Maar goed, ik moest ook nog even langs het tuincentrum voor een hardere bezem met een langere bezemsteel om het sneeuwruimen wat ergonomischer te maken. Uiteindelijk was ik net na 16.00 uur weer thuis. Meteen door naar mijn kantoor, hard doorgewerkt en om 16.58 uur kon ik het grootste deel van mijn quotum voor vandaag leveren. Koken, eten en wat kwaliteitstijd met dochterlief doorbrengen. Om 19.00 uur gingen we gezellig met z’n drietjes in bed tv kijken, waar ik prompt in slaap viel van alle vermoeienissen. Een uur later maakte dochterlief me wakker omdat ze zich ziek voelde. Haar voorzien van kinderparacetamolletjes, een nat washandje en een berg knuffels en kusjes.

Moe en gestresst sleepte ik mezelf nog een laatste keer naar zolder, om mijn mail te lezen en mijn pc uit te zetten. De hoofdklant van deze week mailde me dat zijn editor gisteren wat meer slordigheidjes dan normaal in mijn werk had gevonden en dat hij dan liever had dat ik minder woorden stuurde. En ook dat kan ik na zo’n dag dan even niet zo goed hebben…

Wie vertaalt beter?

CNN.com vroeg zich eerder deze week af wie beter kunnen vertalen: de computers van Google of de vrijwilligers van Facebook. Hoewel ik, zoals ik al eerder schreef, zo mijn bedenkingen heb bij het fenomeen crowdsourcing, in ieder geval als het wordt gebruikt voor vertalingen, werkt het in mijn ervaring voorlopig beter dan MT (Machine Translation).

Hoe werkt het? Het MT-systeem van Google leert, volgens het CNN-artikel, van tekst die al op internet staat en professionele vertalingen die online staan. Hoe het systeem onderscheid maakt tussen professionele en andere online vertalingen, vermeldt het verhaal niet. En ook niet of er een manier is waarop de kwaliteit wordt bepaald van de teksten waarvan het systeem leert. GIGO (Garbage In, Garbage Out) is een bekend fenomeen bij MT- en TM-systemen. Toch gebruik ik Google Translate wel eens, ironisch genoeg voor Facebook. De meeste van mijn Facebook-vrienden schrijven in het Engels, Nederlands, Frans of Noors en dat begrijp ik allemaal wel. Maar er is er ook één die standaard in het Fins schrijft en daarin herken ik niet meer dan hier en daar een woord. Dus als ik nieuwsgierig ben, plak ik haar bericht in Google Translate en laat het naar het Nederlands vertalen. Meestal heb ik dan een goed idee waar het over gaat, maar de kwaliteit van de vertaling laat vaak ernstig te wensen over. En haar laatste berichtje is in de vertaling van Google wel erg mysterieus: “Lapsoset kreeg om te slapen gewoon bij 22 uur, vraagt mij hoe lang de oude man nog Duunissa hyörii.”

Mijn conclusie is dat de techniek voorlopig alleen maar goed genoeg is voor dit soort toepassingen, om snel een idee te krijgen van wat ergens staat, maar zeker niet voor vertalingen die echt in de praktijk moeten worden gebruikt. MT wordt tegenwoordig ook gebruikt om een eerste vertaling van een tekst te produceren, die vervolgens door een menselijke vertaler moet worden bijgeschaafd. Ik heb een paar keer een dergelijke opdracht gekregen en ik ben niet onverdeeld enthousiast. Als het gaat om standaardteksten uit een vastomlijnd vakgebied, zijn de MT-vertalingen soms best redelijk en hoeft er niet veel te worden bijgeschaafd. Maar in andere gevallen is de vertaling zo slecht dat je sneller klaar bent als je de tekst gewoon zelf opnieuw vertaalt.

Naar de vertaaltoepassing van Facebook heb ik toevallig gisteren voor het eerst gekeken. Facebook laat alle interfacetekst van zijn website vertalen door vrijwillige vertalers, die op de vertaalsite losse woorden of zinnen aangeboden krijgen die vertaald moeten worden. Soms staat daar context bij, soms ook niet. Deze maand hebben er al 311 vertalers aan de Nederlandse vertaling gewerkt en in totaal zijn er ruim 75.000 vertalingen aangeboden. Omdat je niet zomaar elke vertaling kunt vertrouwen, kan iedereen die dat wil via dezelfde vertaalsite setjes van 10 al vertaalde woorden of zinnen opvragen en de vertalingen omhoog of omlaag stemmen. Ook dat werkt natuurlijk niet altijd even goed. Ik heb gisteren op proef een paar zinnetjes vertaald. Op de meeste daarvan is nog helemaal niet gestemd, maar een van mijn vertalingen is ten onrechte omlaag gestemd. Bij ‘From Home’, dat volgens de begeleidende beschrijving duidelijk in de context van een routebeschrijving moet worden gezien, had de oudere vertaling ‘Vanaf de startpagina’ gisteren nog 0 punten en vandaag -2, terwijl mijn vertaling ‘Vanaf huis’ op -1 stond en staat. Vandaag is daar door iemand anders ‘Van thuis uit’ bij gezet, dat vooralsnog 0 punten heeft. Aan de andere kant wordt mijn suggestie ‘Taalbeheerders’ voor ‘Language Managers’ beter gewaardeerd (1 punt) dan het ‘Taalmanagers’ dat er al stond (-2 punten).

Een groot voordeel van deze methode is wel dat er echte mensen aan het vertalen zijn, die in ieder geval begrijpen wat er staat. Als er in het Engels een typfout staat waardoor er een niet-bestaand woord ontstaat, begrijpt een menselijke vertaler meestal wel wat er wordt bedoeld. Het MT-systeem van Google struikelt, zoals het bovenstaande voorbeeld laat zien, op woorden die het niet kent. Het grote nadeel blijft natuurlijk dat er veel te veel mensen aan de vertaling werken, waardoor het erg lastig is om de vertalingen consistent te maken op het gebied van stijl en terminologie. Volgens het CNN-artikel is Facebook wel van plan om ook wat professionele (en ik neem aan betaalde) vertalers in te zetten. Als die worden ingehuurd om de gecrowdsourcete vertalingen na te lezen en consistent te maken, dan kan ik dat alleen maar toejuichen.

Het is in ieder geval duidelijk dat er flink gewerkt wordt aan het automatiseren van mijn vak en de ontwikkelingen lijken erg snel te gaan nu internet niet meer is weg te denken uit het dagelijks leven. Ik ben erg benieuwd hoe mijn vak er in de toekomst uit zal zien!

Manic Monday

Het was weer zo’n Manic Monday vandaag. Na het weekend weer in het school- en werkritme komen, dochterlief die daar niet zo goed tegenkan en dat duidelijk laat merken, diezelfde dochterlief die tot twee keer toe bij haar vriendinnetje vandaan belde of ze niet nog wat langer mocht blijven, waarna ze uiteindelijk pas tegen half acht thuiskwam, zonder fietssleutel (verloren), de weekendboodschappen waar ik zaterdag niet meer aan toe was gekomen, de eerste koorrepetitie van het nieuwe seizoen… En tussendoor ook nog gewoon werken. Met een klant die voortdurend kleine veranderingen in een al geleverde vertaling stuurde, waarbij hij ook zo nu en dan het verkeerde bestand meestuurde, een paar andere klanten die opdrachten bij me kwijt wilden waar ik geen tijd voor had omdat ik al behoorlijk vol zat, een grote opdracht die een maand werd uitgesteld zodat ik opeens wél weer tijd over had, en als klap op de vuurpijl een aanvraag voor een nieuwe opdracht. 80.000 woorden die binnen 15 werkdagen moeten worden vertaald. Gelukkig niet door één vertaler, maar mijn gedeelte is toch nog zo’n 35.000 woorden. De klant van mijn klant is een bedrijf dat producten maakt voor tandtechnici. Het te vertalen materiaal is voor intern gebruik binnen het bedrijf, wat de klant van de klant de volgende uitspraak ontlokte: “Speed is more important than quality for this project”.

Wel eerlijk van zo’n klant, om dat gewoon toe te geven. Maar eigenlijk is het mijn eer wel te na om een opdracht aan te nemen waarbij de kwaliteit van de vertaling niet uitmaakt…