Category Archives: Taal

Ventileren met ventilatie bij in brand geraakt brandje

Er was vanmiddag brand in een plaatselijke pizzeria en daarover werd bericht op een lokale website. Ik doe in het algemeen erg mijn best om me niet al te veel te storen aan de fouten en foutjes op dat soort sites, maar dit berichtje zag eruit alsof het door een vertaalcomputer was geproduceerd. Alleen was het niet vertaald, maar gewoon door iemand geschreven. Ik vraag me wel af hoe dat dan precies is gegaan.

Voor het geval de fouten later nog worden gecorrigeerd neem ik de hele tekst hier even over:

Oven brandt bij pizzeria restaurant Bella Italia

Assen – Vanmiddag 17:24 uur kwam bij de brandweer van Assen een melding binnen van winkelbrand bedrijf pizzeria restaurant Bella Italia aan de markt in Assen. Bij aankomst van de brandweer bleek het mee te vallen in de keuken was een klein brandje in een oven door onbekende reden in brand geraakt. De brandweer van Assen heeft het restaurant geventileerd met ventilatie Canon de rook uit het pand krijgen. De gasten van het restaurant bleven hierbij ongedeerd. Video morgen

Video mogen

 

Advertisements

Taal en perceptie

Ik kwam toevallig terecht op een artikeltje op nu.nl van een maand of twee geleden. Het ging daarin over de invloed van het leren van een vreemde taal op de manier waarop mensen kleuren zien. Verrassend genoeg blijkt daar een verband tussen te zijn. In het tijdschrift Bilingualism: Language and Cognition is een artikel verschenen over een onderzoek dat daarnaar is gedaan. Nog korter samengevat dan op nu.nl: in het Grieks en in het Japans bestaan aparte woorden voor lichtblauw en donkerblauw. Dus niet alleen ‘blauw’ met iets ervoor, maar twee heel verschillende woorden. In het Engels is dat niet zo, net zoals in het Nederlands. Als Grieken of Japanners Engels hebben geleerd, blijkt de mate waarin ze onderscheid kunnen maken in verschillende kleuren blauw af te hangen van welke taal ze het meeste spreken. Als ze vaker Grieks of Japans spreken, herkennen ze meer verschillende blauwtinten dan wanneer ze vooral Engels spreken.

Aan de ene kant vind ik dat heel bijzonder, aan de andere kant ook weer niet. Want dat talen invloed hebben op wat je auditief kunt onderscheiden, wist ik al langer. In het eerste jaar van mijn studie Deens heb ik heel wat uurtjes doorgebracht in het talenlab om het verschil te leren horen tussen verschillende klanken die voor mij allemaal klonken als ‘oo’. Of als ‘ee’. In het Nederlands hebben we nu eenmaal minder klinkers dan in het Deens. En Chinezen horen het verschil tussen ‘l’ en ‘r’ niet, omdat het Chinees alleen maar een medeklinker kent die daar tussenin ligt. Wat je niet in je eigen taal kent, kun je dus ook niet herkennen in een andere taal.

Zo kan ik me ook wel voorstellen dat je minder verschil maakt in kleuren als je minder verschillende woorden voor kleuren hebt geleerd. Als je alleen de woorden ‘rood’, ‘geel’ en ‘blauw’ leert, zul je rose en donkeroranje als rood zien, en paars als blauw. En als je dan een andere taal leert waarin ook de woorden ‘rose’, ‘oranje’ en ‘paars’ voorkomen, zul je in het begin moeite hebben om het verschil te zien tussen al die kleuren. Maar wat ik me niet kan voorstellen is dat het andersom ook zo zou werken. Dat als je moedertaal een taal is met veel verschillende woorden voor kleuren en je later regelmatig een taal gaat spreken met minder verschillende woorden, je ook minder verschillen gaat zien. Maar volgens die onderzoek is dat blijkbaar wel zo.

Oppassen dus met het spreken van vreemde talen. Voor je het weet verandert je perceptie!

Over achten, panty’s, zaadlijsten en energie

Er zijn zo van die dagen dat taalfouten in de media me meer opvallen dan anders. Of dat er meer fouten gemaakt worden, dat kan ook. Vandaag lijkt zo’n dag te worden.

Het begon al bij het ontbijt, toen ik de kranten las. In het Dagblad van het Noorden werd iemand die werd aangeduid aan “Neerlandica, dichteres en docent aan de Schrijversvakschool” geïnterviewd over het vwo-eindexamen Nederlands van gisteren. Ze vond het een pittig examen en dacht niet dat er veel hoge cijfers gehaald zouden worden: “Ik verwacht niet veel achtens en negens”. Nu weet ik best dat er hier in het noorden veel mensen zijn die het over achtens hebben als ze achten bedoelen. Zo zeggen ze ook rekenings in plaats van rekeningen. En ook Neerlandici hebben recht op hun eigen streektaal. Maar als je met zo’n achtergrond en in deze situatie wordt geïnterviewd, dan let je toch op je taal? En als journalist neem je die taalfout toch niet over? En als corrector (voor zover die er nog is bij de krant) laat je dat toch niet staan?

Goed. Dagblad van het Noorden uit, verder met de Volkskrant. Daarin waren vier pagina’s volgeschreven over Dominque Strauss-Kahn, die een kamermeisje van een hotel zou hebben aangerand. In een van de artikelen stond dat hij haar panties naar beneden had getrokken. Een pagina verder waren het haar panty’s. Het juiste meervoud is natuurlijk panty’s, maar afgezien daarvan: hoeveel panty’s zou die vrouw hebben aan gehad? Ik neem aan dat het er maar één was, dus er had gewoon panty moeten staan.

Omdat in beide artikelen het meervoud werd gebruikt, vermoed ik dat de journalisten zich baseren op Engelse bronnen waarin over panties wordt gesproken. Maar het Engelse panties betekent niet panty, maar onderbroek. Een Nederlandse panty heet in het Engels panty hose. Wat heeft DSK nu naar beneden willen trekken? Een panty, of toch een slipje? Ik heb geprobeerd dat na te zoeken op Engelstalige websites, maar ook daar wordt de ene keer over panties gesproken en de andere keer over een panty hose.

Over naar iets prozaïschers. Rond een uur of half elf hield ik even pauze van m’n werk en ik wilde even televisie kijken. Ik zapte wat rond en viel midden in Koffietijd op RTL4. Daar legde een tv-kok uit hoe je gemakkelijk een paprika kunt schoonmaken: “Ik wip het kopje en kontje eraf, dan snijd ik hem door het midden in en dan kan ik zo in één keer het hele klokhuis eruit halen”. Ik dacht dat het over paprika’s ging, maar klokhuizen zitten alleen in appels en peren. Paprika’s hebben zaadlijsten.

Toen presentatrice Quinty vervolgens een onderwerp ging presenteren over de week van de enejssjie en bij mensen thuis ging kijken hoeveel enejssjie die konden besparen, ben ik afgehaakt. Voor mij even genoeg taalproblemen in de media voor vandaag!

Verwarrende koppen

Dat het soms best lastig is om een ingewikkelde tekst samen te vatten, blijkt uit twee artikelen over hetzelfde onderwerp die ik vandaag via twitter zag. Folkehelseinstituttet, een Noors instituut voor volksgezondheid, heeft onderzoek gedaan naar de taalontwikkeling van jonge kinderen in verschillende kinderopvangsituaties. Volgens het artikel dat het instituut daar zelf over heeft gepubliceerd, is de taalvaardigheid van kinderen die full-time naar een officieel kinderdagverblijf gaan beter dan die van kinderen die thuis door een ouder of een oppas of in een ‘outdoor nursery’ (geen idee wat dat is) worden opgevangen: “Children in formal child care have better language skills”.

Over hetzelfde onderzoek werd ook geschreven in The Times of India. De inhoud van dat artikel is min of meer hetzelfde, maar de koppenmaker, die blijkbaar ook de samenvatting heeft geschreven, kwam tot een andere conclusie: “Kids at home have better language skills”.

Aardig verwarrend als je alleen koppen leest! Afgezien van de verwarring zijn de resultaten van het onderzoek natuurlijk interessant, al liggen ze misschien voor de hand. Kinderen die full-time naar een kinderdagverblijf gaan, hebben veel meer contact met andere kinderen én met andere volwassenen dan hun ouders dan kinderen die thuis blijven.

Words

Niet bij gebrek aan inspiratie maar wel bij gebrek aan tijd een mooie ode aan woorden, door The Real Group:

Words
a letter and a letter on a string
will hold forever humanity spellbound

Words
possession of the beggar and the king
everybody, everyday
you and I, we all can say

Words
regarded as a complicated tool
created by man, implicated by mankind

Words
obsession of the genius and the fool
everybody, everyday,
everywhere and everyway

Words!
Find them, you can use them
Say them, you can hear them
Write them, you can read them
Love them, fear them

Words
transmitted as we’re fitted from the start
received by all and we’re sentenced to a life with

Words
impression of the stupid and the smart
everybody, everyday
you and I, we all can say

Words
inside your head can come alive as they’re said
softly, loudly, modestly or proudly

Words
expression by the living and the dead
everybody, everyday
everywhere and everyway

Words!
Find them, you can use them
Say them, you can hear them
Write them, you can read them
Love them, fear them

Bedreigde talen op YouTube

Sinds een week of twee is er een nieuw YouTube-kanaal over taal. Op Disappearing Languages, een kanaal van National Geographic met als ondertitel “Enduring Voices – Documenting the planet’s endangered languages”, verzamelen twee taalkundigen filmpjes over allerlei bedreigde talen en minderheidstalen. David Harrison en Gregory Anderson willen zo dit soort talen, die soms nog nooit buiten een bepaald dorp zijn gebruikt, een wereldwijd platform geven.

Er zitten verrassende filmpjes tussen. Zo is er dit filmpje van een jongetje uit Toeva, een Russische deelrepubliek ten noorden van Mongolië, dat boventoonzang in zijn taal demonstreert:

Of een hiphopsong (helaas wat kort) in een Indiaase minderheidstaal:

Bijzonder vind ik deze demonstratie, van de manier waarop door een volk in Papoea-Nieuw-Guinea met lichaamsdelen wordt geteld. Anders dan wij houdt dit volk niet op als de tien vingers op zijn, maar ze krijgen het voor elkaar om tot 37 te tellen:

Zouden ze ook een 37-tallig stelsel hebben, in plaats van een tientallig zoals wij?

Er zijn op het kanaal tientallen andere clips te bekijken, sommige leuker of interessanter dan andere. Goed voor een hele tijd kijk- en luisterplezier!

De sap

Is het wel sap?

Ik schreef eerder al eens dat het spotten van taalfouten hier een echte familieactiviteit is. Dat het ook doorgaat in de volgende generatie bleek dit weekend. Dochterlief van negen zat haar pakje drinken te bestuderen en riep opeens verontwaardigd uit: “Oh mama, moet je kijken wat ze hier hebben geschreven!”. Dit is wat ze had gezien (even klikken op de plaatjes voor een beter leesbare versie):

Deze sap?

Nu vind ik de benaming ‘sap’ wel een erg eufemistische benaming voor iets waar maar 7,5% vruchtensap uit geconcentreerd vruchtensap in zit. Maar C1000 had er op z’n minst ‘Dit sap’ van kunnen maken. En in de ingrediëntenlijst had er wat mij betreft ook wel een ‘e’ achter ‘toegevoegd’ gemogen, al zullen daar de meningen over verschillen.

Beroepsdeformatie

Een van de gevolgen van dag in dag uit met taal bezig zijn is dat je niet meer normaal naar taal kunt luisteren en niet meer normaal teksten kunt lezen. Je bent altijd alert op fouten. Zo reageerden mijn ouders, zusje en ik vroeger bij het journaal al regelmatig op taalfouten van geïnterviewden (“groter dan“, riepen we dan in koor) maar nauwelijks als er iets werd gezegd dat inhoudelijk minder logisch was. Slordige fouten in de ondertiteling kunnen mijn plezier in een film danig vergallen en een middelmatig vertaald boek (waarbij je je regelmatig afvraagt hoe een bepaalde zin in het Engels zal hebben geluid) leg ik liever meteen weg dan dat ik me blijf ergeren aan de vertaalfouten.

Taal is overal, en taalfouten dus ook. En waar de een zonder problemen overheen leest, daar struikel ik over. Zelfs op mijn vrije avond, in de pauze van een koorrepetitie. Op tafel lag een folder van de Ango, een gehandicaptenorganisatie. Of toch een organisatie met beperkingen?