Tag Archives: Taal

Patricia Ryan: Dring niet aan op Engels

Ik vond het laatst weer eens tijd voor een TED Talk. Dan duurt het even voordat mijn aanvraag is goedgekeurd, ikzelf de ondertiteling heb vertaald, de vertaling is toegewezen aan een reviewer, de reviewer mijn vertaling heeft bekeken en zijn (of in dit geval haar) opmerkingen met mij heeft besproken en de ondertiteling is gepubliceerd. Maar nu is het dan toch zo ver: Dring niet aan op Engels, door Patricia Ryan, met Nederlandse ondertiteling van mij:

http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf

(En het lukt me helaas nog steeds niet om een TED-video zo te ’embedden’ dat je hem ook gewoon hier op je scherm ziet. Dus als iemand een idee heeft…)

Taal en perceptie

Ik kwam toevallig terecht op een artikeltje op nu.nl van een maand of twee geleden. Het ging daarin over de invloed van het leren van een vreemde taal op de manier waarop mensen kleuren zien. Verrassend genoeg blijkt daar een verband tussen te zijn. In het tijdschrift Bilingualism: Language and Cognition is een artikel verschenen over een onderzoek dat daarnaar is gedaan. Nog korter samengevat dan op nu.nl: in het Grieks en in het Japans bestaan aparte woorden voor lichtblauw en donkerblauw. Dus niet alleen ‘blauw’ met iets ervoor, maar twee heel verschillende woorden. In het Engels is dat niet zo, net zoals in het Nederlands. Als Grieken of Japanners Engels hebben geleerd, blijkt de mate waarin ze onderscheid kunnen maken in verschillende kleuren blauw af te hangen van welke taal ze het meeste spreken. Als ze vaker Grieks of Japans spreken, herkennen ze meer verschillende blauwtinten dan wanneer ze vooral Engels spreken.

Aan de ene kant vind ik dat heel bijzonder, aan de andere kant ook weer niet. Want dat talen invloed hebben op wat je auditief kunt onderscheiden, wist ik al langer. In het eerste jaar van mijn studie Deens heb ik heel wat uurtjes doorgebracht in het talenlab om het verschil te leren horen tussen verschillende klanken die voor mij allemaal klonken als ‘oo’. Of als ‘ee’. In het Nederlands hebben we nu eenmaal minder klinkers dan in het Deens. En Chinezen horen het verschil tussen ‘l’ en ‘r’ niet, omdat het Chinees alleen maar een medeklinker kent die daar tussenin ligt. Wat je niet in je eigen taal kent, kun je dus ook niet herkennen in een andere taal.

Zo kan ik me ook wel voorstellen dat je minder verschil maakt in kleuren als je minder verschillende woorden voor kleuren hebt geleerd. Als je alleen de woorden ‘rood’, ‘geel’ en ‘blauw’ leert, zul je rose en donkeroranje als rood zien, en paars als blauw. En als je dan een andere taal leert waarin ook de woorden ‘rose’, ‘oranje’ en ‘paars’ voorkomen, zul je in het begin moeite hebben om het verschil te zien tussen al die kleuren. Maar wat ik me niet kan voorstellen is dat het andersom ook zo zou werken. Dat als je moedertaal een taal is met veel verschillende woorden voor kleuren en je later regelmatig een taal gaat spreken met minder verschillende woorden, je ook minder verschillen gaat zien. Maar volgens die onderzoek is dat blijkbaar wel zo.

Oppassen dus met het spreken van vreemde talen. Voor je het weet verandert je perceptie!

Verwarrende koppen

Dat het soms best lastig is om een ingewikkelde tekst samen te vatten, blijkt uit twee artikelen over hetzelfde onderwerp die ik vandaag via twitter zag. Folkehelseinstituttet, een Noors instituut voor volksgezondheid, heeft onderzoek gedaan naar de taalontwikkeling van jonge kinderen in verschillende kinderopvangsituaties. Volgens het artikel dat het instituut daar zelf over heeft gepubliceerd, is de taalvaardigheid van kinderen die full-time naar een officieel kinderdagverblijf gaan beter dan die van kinderen die thuis door een ouder of een oppas of in een ‘outdoor nursery’ (geen idee wat dat is) worden opgevangen: “Children in formal child care have better language skills”.

Over hetzelfde onderzoek werd ook geschreven in The Times of India. De inhoud van dat artikel is min of meer hetzelfde, maar de koppenmaker, die blijkbaar ook de samenvatting heeft geschreven, kwam tot een andere conclusie: “Kids at home have better language skills”.

Aardig verwarrend als je alleen koppen leest! Afgezien van de verwarring zijn de resultaten van het onderzoek natuurlijk interessant, al liggen ze misschien voor de hand. Kinderen die full-time naar een kinderdagverblijf gaan, hebben veel meer contact met andere kinderen én met andere volwassenen dan hun ouders dan kinderen die thuis blijven.

1 april!

Het is 1 april. Als moeder van een achtjarige moet ik dus de hele dag op m’n hoede zijn voor beweringen als “Ieieieuw! Er zit iets vies tussen je tanden”, of “Help! De televisie doet het niet” (gek hoor, als je de stekker eruit hebt gehaald). Traditioneel doen ook de media goed mee met het voor de gek houden en internet is daar natuurlijk bij uitstek een geschikt medium voor. Daarbij vielen me dit jaar een paar 1 april-grappen op die met taal te maken hadden.

Zo kwam Onze Taal gisteren al met het bericht dat een harde g beter voor de gezondheid zou zijn dan een zachte, met daaraan gekoppeld een cursus voor zuiderlingen die graag de harde g willen aanleren. Ik ben benieuwd of er nog inschrijvingen zijn binnengekomen.

Google zegt een toepassing te hebben ontwikkeld voor het vertalen van dierengeluiden, Google Translate for Animals. Het bericht is voorzien van een heus YouTube-filmpje waarin de app wordt gedemonstreerd aan een verbaasde en zelf weinig spraakzame boer die vervolgens met mobiele telefoon in de hand achter z’n dieren aanrent. Zelfs de streepjescode bij het bericht, die met bepaalde mobiele telefoons (waaronder die van mij) gescand kan worden, doet het echt, al werkt de link die vervolgens op je scherm verschijnt dan weer niet.

Niet helemaal over taal, maar het gaat wel over teksttekens: YouTube kondigt op de startpagina aan dat ze TEXTp introduceren. De demofilmpjes (zoals deze) lijken te bestaan uit pixels die niet alleen veel groter zijn dan normaal, maar ook nog eens zijn vervangen door lettertekens. “Door alleen tekst te gebruiken help je YouTube om $1 per seconde te besparen op kosten voor bandbreedte.”

Ten slotte heeft de Dierenbescherming genoeg van discriminatie van dieren in de taal. Het gaat dan om uitdrukkingen als ‘mierenneuken’, ‘twee vliegen in één klap slaan’ en ‘de knuppel in het hoenderhok gooien’. “Een samenleving waarin het normaal is om te zeggen dat een huid niet moet worden verkocht voordat de beer geschoten is, gaat voorbij aan het feit dat een beer onder geen beding geschoten moet worden”, aldus een woordvoerder. Dit soort uitdrukkingen zou dan ook niet mogen worden opgenomen in de online Van Dale.